مقام مذمّت به كار مىرود ، و مقصود واى بر خود اوست ، و اگر واى بر مادر او باشد مقصود اين است كه او بميرد و مادرش داغ او را ببيند ; البتّه همين جمله را گاهى از روى دلسوزى براى مدح هم به كار مىبرند و مثلا مىگويند : واى به آن مادر بيچاره اى كه شما بچّه هاى نااهل را تربيت مىكند . به هرحال اين جمله در اين عبارت حضرت براى مذمّت است و ضمير « ه » آن به كسى برمى گردد كه حضرت على ( عليه السلام ) را تكذيب كرده است . ابن ابى الحديد همين ضمير را به علم غيبى برگردانده و اين طور معنا كرده است : اى واى بر مادر اين علوم غيبى كه به اين سرنوشت بد گرفتار شده ، علوم پيغمبر ( صلى الله عليه وآله و سلم ) را من براى شما مىگويم و شما مرا تكذيب مىكنيد . اين معنا را ابن ابى الحديد گفته ( 1 ) ولى خلاف ظاهر است ، و به همان تكذيب كننده على ( عليه السلام ) بهتر مىخورد . بعد فرموده : « كيلا به غير ثمن لو كان له وعاء » من عِلم را مجانى و بدون اجرت در اختيار آن كس كه داراى ظرفيّت است مىگذارم . « كيلا » در اين عبارت مفعول مطلق است و فعل آن حذف شده و در اصل « اكيل كيلا » بوده ، يعنى علم پيغمبر ( صلى الله عليه وآله و سلم ) را براى واجدين شرايط و آنهايى كه داراى ظرفيّت هستند بدون اجرت پيمانه مىكنم و تحويل آنان مىدهم . ( و لتعلمنّ نبأه بعد حين ) ( 2 ) زود باشد كه خبر اين اخبار را بعد از مدّتى بفهميد ; اين جمله يك آيه است و مقصود حضرت اين است كه اين اخبارى را كه به شما داده ام ، اين كه گفته ام معاويه و بچّه هاى بنى اميّه با شرب خمر بر شما مسلّط مىشوند و بى دينى رواج پيدا مىكند را خودتان به زودى خواهيد ديد . والسّلام عليكم و رحمة الله و بركاته

--> 1 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 6 ، ص 133 2 - سوره ص ، آيه 88